شگفت انگیزترین قنات های ایران

اردستان : قنات دو طبقه

       تا به حال، اسم قنات دوطبقه به گوش تان خورده است؟ در اردستان، قناتی هست كه دوطبقه است، یعنی دو رشته آب، 2 كیلومتر به موازاتِ هم حركت می كنند. این تنها قنات دوطبقة ایران است. ساختمان این قنات ها طوری است كه آب در گلِ بین آن نفوذ نمی كند و باعث می شود به هم نشتی نداشته باشند. این دو خط موازی، 18 متر با هم فاصله دارند. این قنات ها وقتی به چاه های میان مسیر قنات یا میله ها راه می رسند، رشتة رویی قنات، میله را دور می زند. و فقط در مرحله آخر است كه این دو رشته به هم می رسند و از زمین بیرون می آیند.

ادامه نوشته

پتانسیل معدنی استان کردستان

       استان كردستان را ميتوان در زمره استانهايي دانست كه از قابليتهاي معدني بالايي برخوردار است سنگ ها تزئيني و نما  با ذخيره قطعي نزديك به 500 ميليون تن و ذخيره احتمالي بيش از يك ميليارد تن از جمله قابليت هاي معدني استان است و از اين لحاظ استان كردستان جايگاه خاصي را در سطح كشور داراست . تنوع ذخاير سنگ تزئيني اهميت آن را افزوده است .

       از معادن مهم فعال استان پس از سنگ ها تزئيني ميتوان به پوكه معدني، نمك آبي ، سنگ گچ، سنگ آهك، فلورين، سيليس، سنگ آهن و آنتيموان و منگنز اشاره نمود. وجود چنين معادني نشان دهنده استعداد استان از وجود منابع مذكور مي باشد و گسترش آنرا مي‌توان جزو منابع بالقوه استان محسوب نمود .

      با توجه به نكات گفته شده در سالهاي اخير به ويژه در زمينه سنگ ها تزئيني فعاليتهاي گسترده‌اي در استان صورت گرفته است بطوريكه در حال حاضر (1379) تعداد 127 معدن سنگ به بهره‌برداران خصوصي و تعاوني واگذار گرديده، كه تعداد 41 مورد آن از نوع سنگ تزئيني با ذخيره قطعي نزديك به 500 ميليون تن و ذخيره احتمالي بيش از يك ميليارد تن مي‌باشد.

      جدا ازذخائر گفته شده، از جمله توانائيهاي معدني استان، ميتوان به ذخاير پوكه معدني، نمك آبي ، سنگ گچ، سنگ آهن، فلورين ، سيليس ، فلدسپات ، ميكا، منگنز و آنتيموان اشاره كرد كه از آن ميان معدن آنتيموان داشكستن، در 37.5 كيلومتري شمال شرق قروه، داراي ارزش اقتصادي بالاست. جدا از آنتيوان استيبينيت( Sb2S3 ).  در اين معدن، طلا و نقره به صورت عناصر فلزي همراه وجود دارد براي دستيابي به عنصر طــلا و ساير عناصر گــرانبها از سرمايه و دانش فني شركت  Rio-Tistoاستفاده خواهد شد. شركت مذكور آمادگي دارد تا براي اكتشاف ، استخراج ، فرآوري تا توليد شمش سرمايه‌گذاري نمايد.

جايگاه و ويژگي هاي زمين شناسي استان کردستان

     بخش بيشتر استان كردستان در پايانه شمال باختري قلمروي ساختاري ـ رسوبي سنندج ـ سيرجان قرار دارد. با وجود اين بخش كوچكي از جنوب باختري استان متعلق به پهنه زاگرس و نيمه شمال خاوري آتن بصورت ساختارهاي فروافتاده متعلق به حاشيه جنوب باختري ايران مركزي است به همين روساختار زمين‌شناسي استان تا اندازه‌اي متنوع مي‌باشد.

      بخش متعلق به حوضه زاگرس عمدتاً شامل رديف‌هايراديولاريتي ارغواني رنگ و صخره‌هاي بلند سنگ آهكهاي بيستون است كه تغيرات سني آنها از ترياس تا كرتاسه پسين است. پهنه سنندج ـ سيرجان بخش بيشتر استان را زيرپوشش دارد. اين حوضه (سنندج ـ سيرجان) از نوع كافت‌هاي ميان ورق‌ها است كه به لحاظ داشتن حجم‌هاي درخور توجه سنگ ها ماگائي و پيشرفت و توسعه فرآيندهاي دگرگوني پوياترين پهنه‌هاي زمينساختي ايران است. واحدهاي تكتونواستراتيگرافيك اين زون ( سنندج ـ سيرجان) از نوع نهششته‌هاي پلاتفرمي انباشته بر لبه پلاتفرمهاي ناپايدار است به همين رو تواليهاي پالئوزوئيك آن از نوع رسوب هاي آشفته ولي انباشته شده در ميان گودال ها است....

ادامه نوشته

دریاچه زریوار

 ·  کلیات

     این دریاچه از جمله دریاچه های تکتونیکی ( زمین ساختی ) بوده و در سه كیلومتری شمال باختری مریوان و در ارتفاع 1285 متری از سطح دریا قرار دارد و از زیباترین میراث های طبیعی استان كردستان به شمار می آید. آب این دریاچه از چشمه های جوشان و رودخانه های چندی كه به آن می ریزد، تامین می شود. حجم آب دریاچه از 5/22 میلیون متر مكعب تا 5/47 میلیون متر مكعب در طول سال متغیر است. طول دریاچه شش كیلومتر و عرض آن 1700 تا 3000 متر است. مساحت آن حدود 720 هكتار است.

      دریاچه زریوار یکی از منحصر به فرد ترین دریاچه های آب شیرین در جهان بشمار می رود و کلیه شرایط جامع یک تالاب بین المللی را داراست و حتی مواردی از رفتار و عملکرد برخی از موجودات مشاهده می گردد که تاکنون مطالعه و یا اعلام نشده است که نیاز به بررسی بیشتر را می طلبد . حجم تقریبی آب تالاب حدود 30 میلیون متر مکعب برآورد شده است . محیط تالاب حدود 22،5کیلومتر و میزان متوسط بارندگی 786 میلیمتر در سال است. رطوبت نسبی برابر 4/58 درصد و متوسط تبخیر سالیانه معادل 1900 میلیمتر گزارش شده است .

·    منشاء پیدایش دریاچه

     دشت مریوان در امتداد شمال غربی _ جنوب شرقی منطقه روراده زاگرس قرار گرفته ( این روراندگی ادامه زون اصلی گسستگی است که در جنوب غربی استان کردستان در طول بیش از 120 کیلومتر جاده سنندج – مریوان و موازی با بخشی از آن امتداد دارد و پس از ورود به خاک عراق و قطع دره شیلر ، موازی و نزدیک نوار مرزی بانه دیده می شود ) و از نظر تکتونیکی در یک منطقه بسیار فعال قرار دارد و چین خوردگی آن مربوط به دوران سوم است که فعالیت شدید کوهزایی باعث درهم ریختگی و اغتشاش در وضع موجود و امتداد وشیب طبقات آن شده و گسل های متعددی را در این منطقه به وجود آورده است و چنین به نظر می رسد که طاقدیس های این منطقه بر اثر گسل های موجود بریده شده و تغییر مکان داده باشند لذا یک گسله شمال غربی- جنوب شرقی در محل فعلی دشت مریوان به وجود آمده و این منطقه پایین افتاده و به صورت یک گرابن (Graben ) در آمده است.

ادامه نوشته

انواع سدها

سدهای خاکی:

       سدهای خاکی مصالحشان را از همان منطقه احداث و یا نواحی نزدیک تأمین می کنند ، و اصولاً دارای هسته رسی می باشند . رس بر اثر تماس با آب مانع نفوذ و انتقال آب و رطوبت می گردد و مانند نوعی عایق رطوبتی عمل می کند . اگر عمده مصالح تشکیل دهنده سد خاکی یکسان باشند ، سد را همگن می گویند و در غیر اینصورت ناهمگن. اگر کل سد خاکی از رس باشد سد خاکی همگن است ، اما اگر هسته مرکزی سد رس باشد و دور هسته مرکزی را با سنگهای دانه درشت پر کرده باشند ، سد غیر همگن محسوب می شود. از نظر تحلیل و آنالیز این نوع سدها بسیار حساس می باشند و در عین حال از نظر اجرا و پیاده سازی ساده تر می باشند.اجرای این سد در رودخانه های عریض ساده تر است. مصالح این سد اعم از ریز دانه و درشت دانه بایستی در دسترس باشد. این سدها برای زمینهایی نامناسب  از نظر مقاومت مناسب ترین نوع سد می باشند.

 سدهای سنگریز:

      این سدها خودبخود غیر همگن می باشند و حتماً باید یک بافت آب بند در مرکز آن قرار گرفته باشد. شکل این سدها درست مانند سد ناهمگن خاکی با هسته رسی می باشد با این تفاوت که در مرکز سد به جای رس از سنگ ریزه نفوذ ناپذیر استفاده می شود و در دور تا دور سد سنگریزه های دشت تر ریخته می شود. در برخی موارد رویه سد را به جای سنگریزه با بتن می پوشانند که در آنصورت دیگر نیازی به هسته آب بند نمی باشد. اینگونه سدها اغلب از نوع بلند می باشند. این نوع سد در برابر زلزله بسیار مقاوم هستند . سنگهای ریخته شده برای سد بایستی خاصیتهایی از قبیل جذب کم آب ، سایش کم ، مقاومت فشاری بالا و در برابر سرد و گرم شدن مقاومت خوبی داشته باشند.

ادامه نوشته

مختصری در مورد رشته زمین شناسی به زبان ساده

مطالعه طبیعت و شگفتی های آفرینش آنچه در کره زمین و کرات دیگر وجود دارد را زمین شناسی گویند. زمین شناسان با بررسی عوامل فیزیکی زمین، به چگونگی پیدایش و تغییرات آنها پی می برند.
  زمین سیاره ایست کوچک در بیکران فضا و یکی از نه سیاره ای که در عرصه فضا به دور خورشید درحال گردش می باشند. خورشید یکی از بیلیونها ستاره ایست که کهکشان راه شیری را شکل می دهند و کهکشان راه شیری یکی از ۱۰۰ بیلیون کهکشانی است که جهان را تشکیل داده اند. 
  سیاره زمین تنها ذره کوچکی از عالم است، اما خانه انسان و در واقع خانه ای برای تنها گونه های یافت شده حیات در کل جهان می باشد. حیوانات، گیاهان و دیگر موجودات حیات تقریبا در همه جای سطح زمین وجود دارند. آنها می توانند در روی زمین به حیات ادامه دهند چرا که این سیاره در فاصله مناسبی نسبت به خورشید قرار گرفته است. 
  بیشتر گونه های حیات به گرما و نور خورشید برای ادامه زندگی خود نیاز دارند. اگر زمین اندکی به خورشید نزدیک تر بود گرما و حرارت زیاد آن همه این گونه ها را می سوزاند و اگر قدری از خورشید دورتر بود بر اثر کمبود انرژی خورشید حیات در روی آن از بین می رفت. برای ادامه حیات وجود آب نیز ضروری می باشد که زمین سرشار از آن است. آب بیشتر سطح زمین را پوشانده است. 
  سیاره ما زمین. دانشمندان ناسا تصاویر ماهواره ای را با اطلاعات سطح زمین ترکیب نموده و این تصویر را از اقیانوسها و قاره ها تهیه کرده اند. توده ابر چرخانی که در غرب مکزیک مشاهده می کنید یک طوفان شدید است. 
  مطالعه زمین، زمین شناسی یا Geology نام دارد. زمین شناسان با بررسی عوامل فیزیکی زمین، به چگونگی پیدایش و تغییرات آنها پی می برند. بر روی بیشتر قسمتهای زمین مانند قسمتهای درون آن، نمی توان به طور مستقیم تحقیق نمود. زمین شناسان با بررسی نشانه ها و صخره ها به روش هایی برای شناخت غیر مستقیم این سیاره می پردازند. البته امروزه، زمین شناسان می توانند با اطلاعات به دست آمده از فضا نیز به بررسی زمین بپردازند. 
 
● سیاره ای به نام زمین 
  در میان نه سیاره موجود در منظومه شمسی، زمین رتبه پنجم از لحاظ اندازه را به خود اختصاص می دهد. قطر آن حدود ۱۳.۰۰۰ کیلومتر است. مشتری، بزرگترین سیاره منظومه شمسی قطری ۱۱ برابر قطر زمین را دارد و پلوتو به عنوان کوچکترین سیاره دارای قطری کمتر از یک پنجم زمین می باشد. 
  زمین نیز مانند بقیه سیاره ها در مداری با فاصله ۱۵۰ میلیون کیلومتر به دور خورشید در گردش است و هر دور خود را در مدت ۳۶۵ روز تکمیل می کند. فاصله پلوتو، دورترین سیاره از خورشید ۴۰ برابر فاصله زمین از خورشید است و در هر ۲۴۸ روز زمینی یکبار دور خود را تکمیل می نماید. 

ادامه نوشته

مبانی زمین شناسی مهندسی

مبانی زمین شناسی مهندسی

ریشه لغوی

زمین شناسی مهندسی از دو کلمه Engineering به معنی مهندسی و Geology به معنی زمین شناسی گرفته شده است.

دید کلی

     زمین شناسی مهندسی ضمن بررسی تاثیر «محیط زمین شناسی» بر سازه‌های مهندسی یا زمین شناسی مهندسی ، راه‌حلهای مناسبی جهت کاهش یا برطرف نمودن خطرات احتمالی ارائه می‌دهد. باید توجه داشت که محیط زمین شناسی اطراف یک سازه به دو صورت با آن در ارتباط است. یکی توسط مصالح زمین شناسی ، یعنی سنگ ، خاک و آب ، دیگری فرآیندها و مخاطرات زمین شناسی مثل سیل ، زمین لرزه ، حرکات دامنه‌ای و مانند آن. برخی از مولفین زمین شناسی مهندسی را سهوا به جای «ژئوتکنیک» به کار می‌برند. بطور کلی زمین شناسی مهندسی به توسط روشهای اکتشافی متنوع تاثیر محیط زمین شناسی اطراف را بر سازه مهندسی یا پروژه عمرانی تعیین می کند. همچنین نقش احداث سازه را در تحریک و تغییر رفتار زمین مشخص می سازد.

تاریخچه و سیر تحولی

      از قرنها پیش معماران و سازندگان بناها بر این نکته معترف بودند که برای جلوگیری از نشست، کج شدن یا فرو ریختن ساختمانشان محتاج آگاهی از شرایط زمین هستند. البته ساختمانهای قدیمی همواره با توجه به تجربیات سازنده بنا و اغلب به روش آزمون و خطا احداث می‌شد. در سال 1776 و زمانی که «کولن» برای اولین بار تئوریهای مربوط به فشار زمین را ارائه داد، استفاده از روشهای تحلیلی در بررسی زمین آغاز شد.

*   بررسی‌های کولن بر روی دیواره‌های حائل نشان داد که وقتی دیوار حائلی کج می‌شود، گوه‌ای از خاک ناپایدار در پشت آن ایجاد می‌گردد که یک طرف آن ، دیوار و سمت دیگر آن یک سطح گسیختگی است. کولن فشار اولیه وارده به دیوار را به وزن گوه و مقاومت برشی در امتداد سطح برش ، که برحسب اصطکاک داخلی بیان نمود، مربوط کرد. در سال 1871 «اتو مور» فرضیه‌ای عمودی برای مقاومت مصالح زمین شناسی در برابر گسیختگی ارائه داد.

*    سالها گذشت تا آنکه «ترزاقی» مکانیک خاک را به صورت شاخه‌ای از مهندسی عمران مطرح نمود. دانش مکانیک خاک با اولین کنفرانس بین المللی در مورد مکانیک خاک و مهندسی پی که در سال 1936 میلادی در دانشگاه هاروارد آمریکا برگزار شد، در سطح جهانی تثبیت گردید.

 *   از سالهای دور مهندسان و زمین شناسان مفاهیم مربوط به رفتار مکانیکی سنگها را در معدن‌کاری و صنعت نفت به کار می‌گرفتند، ولی این رشته تا اوایل دهه 60 میلادی مخصوصا تا سال 1996 که اولین کنفرانس بین المللی مکانیک سنگ در شهر لیسبون پرتغال برگزار شد، هنوز به طور رسمی به عنوان شاخه‌ای از دانش مهندسی به حساب نمی‌آمد.

 *   واژه «ژئوتکنیک» اولین بار در سال 1948 میلادی توسط انستیتوی مهندسان ساختمان بریتانیا به کار گرفته شد و به تدریج مفهوم آن غنای بیشتری یافت، تا اینکه در سال 1974 «مهندسی ژئوتکنیک» به عنوان رشته‌ای خاص توسط انجمن مهندسان ساختمان ایالات متحده امریکا نیز به رسمیت شناخته شد. امروزه واژه ژئوتکنیک به مفهوم مجموعه‌ای مشتمل بر سه دانش مکانیک خاک ، مکانیک سنگ و زمین شناسی مهندسی به کار گرفته می‌شود.

مفاهیم کلیدی زمین شناسی مهندسی

زمین و سازه‌های مهندسی :

سازه‌های مهندسی صرفنظر از آن که ما آن را مجموعا «محیط شناسی» می‌نامیم ، تاثیر می‌پذیرند. شاید بتوان عناصر تشکیل دهنده محیط زمین شناسی را به نحو زیر به چهار جز مختلف تقسیم کرد:

ادامه نوشته

جغرافیای مهاباد

 زمين‌شناسي منطقه
     بطورکلي مي‌توان گفت که در مناطق مختلف حوزه آبريز رودخانه مهاباد و دشت آن تشکيلات ژوراسيک و کرتاسه و اوليکوميوسن گسترش زيادي دارند. حوزه آبريز منطقه را بيشتر شيستها و کوارتزيتهاي ژوراسيک و آهک‌هاي کرتاسه پوشانيده است ، ولي هر چه به‌طرف شمال و دشت مهاباد نزديکتر مي‌شويم ، تشکيلات فوق بوسيله آهک‌هاي اوليکوميوسن پوشيده مي‌شود. مطالعات انجام شده زمين‌شناسي وضعيت زمين‌هاي شهر مهاباد را در هر يک از دوران‌ها به‌شرح زير بيان ميدارد :

                                           دوران اول
قديمي‌ترين تشکيلات ، کوارتزيتها و شيستهاي متامورفيک هستند که متعلق به ژوراسيک مي‌باشند. ضمناً در شرق منطقه تشکيلات سيليسي و دگرگون شده‌اي وجود دارد که آنها را نيز در دوره ژوراسيک قرار داده‌ايم. در روي تشکيلات فوق ته‌نشين‌هاي آهکي و شيستي کرتاسه ديده مي‌شود.
فورانهاي آتشنشاني اواخر ائوسن و اوائل اوليکوسن مقداري مواد مذاب در تشکيلات منطقه بر جاي گذارده است.
تراستهاي رودخانه اي نيز در بعضي نقاط منطقه ديده شده که همراه با رسوبات تراورتن بر جاي گذارده شده اند.
رسوبات رودخانه‌اي و واريزها که متعلق به عهد حاضر مي‌باشند.

ادامه نوشته